Graaddagen: hoe koud was het jaar?
Wat graaddagen zijn, hoe we ze tellen, wat normaal is en hoe we je gasverbruik corrigeren voor het weer, met bronnen van het KNMI, het CBS en het PBL.
Op Gasverbruik corrigeren voor het weer reken je met graaddagen. Hier lees je wat dat zijn, hoe we ze tellen, wat normaal is en hoe we je gasverbruik corrigeren.
Wat is een graaddag?
Een graaddag meet hoe koud een dag was voor een huis dat verwarmd moet worden. Je trekt de gemiddelde temperatuur van de dag af van 18 °C. Is het gemiddeld 8 °C, dan is dat 10 graaddagen. Is het 18 °C of warmer, dan is het 0: dan hoeft de verwarming niet aan. Alle dagen van een jaar opgeteld geven de graaddagen van dat jaar. Hoe meer graaddagen, hoe kouder het jaar.
In De Bilt waren het er in 2013 ongeveer 3.078 en in 2014 ongeveer 2.385. Het gemiddelde over 1991–2020 is ongeveer 2.814.
Hoe we ze tellen
We nemen de gemiddelde temperatuur per dag van de weerstations van het KNMI. Voor jouw plaats gebruiken we het dichtstbijzijnde station dat dat jaar op elke dag een temperatuur mat en ook in minstens 20 van de jaren 1991–2020. Een station met een gat valt af: we vullen niets aan en schalen niets op.
Het CBS telt vanaf een stookgrens van 18 °C, en wij ook. De toezichthouder ACM gebruikte in 2008 voor het corrigeren van gasvolumes 17 °C en een weging per maand. Die weging doen wij niet.
Het CBS en het KNMI meten in De Bilt. Bij jouw uitkomst staat daarom ook De Bilt, zodat je ziet hoe ver je eigen weerstation ervan afzit.
Wat is normaal?
Normaal is het gemiddelde van de graaddagen over de volledige jaren uit 1991–2020 bij hetzelfde weerstation. Dat is ons eigen gemiddelde, geen officieel cijfer van het KNMI. Het KNMI gebruikt 1991–2020 als referentieperiode voor het klimaat.
Normaal verandert met de tijd, omdat het zachter wordt. Het CBS publiceerde voor De Bilt ongeveer 3.075 graaddagen voor 1971–2000 en ongeveer 2.949 voor 1981–2010. Voor 1991–2020 komen wij op ongeveer 2.814.
Je gasverbruik corrigeren
Een deel van je gas verwarmt je huis en gaat mee met het weer. De rest is warm water en koken en doet dat niet. Dit is de formule:
gecorrigeerd verbruik = verbruik × (1 − f) + verbruik × f × (normale graaddagen ÷ graaddagen van dat jaar)
Hierin is f het deel van je gas voor verwarming. Het CBS noemt dezelfde formule bij de temperatuurcorrectie van het aardgasverbruik van woningen.
Een voorbeeld: je gebruikte 1.200 m³ in een jaar met 2.400 graaddagen, terwijl normaal 2.800 is. Met f = 75% is dat 1.200 × 0,25 + 1.200 × 0,75 × (2.800 ÷ 2.400) = 300 + 1.050 = 1.350 m³. In een jaar met normaal weer had je dus ongeveer 1.350 m³ verbruikt.
Waar komt 75% vandaan? Een onderzoek van het CBS uit 2025 vond dat tussen 25% en 29% van het aardgas in woningen naar warm water en koken gaat, dus 71% tot 75% naar verwarming (gegevens 2022–2024). Het CBS noemde in 2018 nog 78% voor 2012–2016. Het PBL gaat uit van ongeveer 80% en noemt sinds 2024 geen vast percentage meer. Wij beginnen met 75%. Je kunt het zelf aanpassen. Het verschil tussen 73% en 78% is bij een gewoon jaar hooguit ongeveer één procentpunt van de uitkomst.
Wat de correctie niet doet
- Wind en zon tellen niet mee. Het PBL vond in 2022 dat de klassieke graaddagenmethode het weer niet volledig uit het verbruik haalt en ontwikkelde een nieuwe methode met windsnelheid en een stookgrens die per situatie verschilt. Die bouwen we niet na.
- Het weerstation kan kilometers van je huis liggen. Het weer, en dus het aantal graaddagen, verschilt per plek.
- De correctie zegt niets over hoe zuinig je bent. Ze haalt alleen het weer eruit, zodat je jaren eerlijker kunt vergelijken.
- Het deel van je gas voor verwarming is een gemiddelde over alle woningen met gas. Bij een zuinig huis, een nieuwe ketel of een hybride warmtepomp kan het lager zijn.
- Het lopende jaar telt tot en met gisteren, naast wat normaal is tot dezelfde dag. Je gasverbruik corrigeren we pas als het jaar voorbij is.
Bronnen
- Dagmetingen van het weer: Daggegevens van het weer in Nederland | KNMI
- Definitie en cijfers van De Bilt: Klimaatgegevens; De Bilt | CBS (stopgezet in 2015)
- De formule met het deel voor verwarming: Energieverbruik van particuliere huishoudens | CBS
- Het deel voor verwarming in 2022–2024: Uitsplitsing van aardgasverbruik bij woningen met slimme meterdata | CBS
- Kanttekeningen bij de klassieke methode: Herziening weerscorrectie voor ruimteverwarming | PBL
- Graaddagen met 17 °C en weging: Graaddagencorrectie | ACM
De redactie van Sumish
Meer uitleg
- DataKNMI-weergegevensWaar Het weer op een datum zijn metingen vandaan haalt: de daggegevens van de KNMI-weerstations sinds 1901, het dichtstbijzijnde station en wat normaal is.
- WerkwijzeZo rekenen onze calculators en hoe betrouwbaar een uitkomst isHoe een uitkomst tot stand komt, wat indicatie of rekenvoorbeeld betekent, hoe we afronden en hoe we de formules controleren.
- WerkwijzeBewegen en calorieën: zo rekenen onze toolsWaar de cijfers van de beweeg-tools vandaan komen: de beweegrichtlijn, MET-waarden, de calorieformule, het omrekenen van stappen en officiële bronnen.